“Χορεύουν τα κλεφτόπουλα γλεντάνε τα καημένα''

 “Χορεύουν τα κλεφτόπουλα γλεντάνε τα καημένα

κι ενα μικρό κλεφτόπουλο δεν παίζει δεν χορεύει.

Μον’ τ’ άρματα συγύρναγε και το σπαθί τροχάει.

“Τουφέκι μου περήφανο σπαθί μου παινεμένο,

πολλές φορές με γλίτωσες βοήθα και τούτ’ την ώρα,

να σ’ ασημώσω μάλαμα να σε σμαλτώσω ασήμι.”

Κλέφτικο τραγούδι

Πολεμάμε & Τραγουδάμε

Η επανάσταση του ’21 ήταν ποιητική και μουσική. Ο απελευθερωτικός αγώνας κερδήθηκε με το τραγούδι, το λόγο και το ντουφέκι.

Το δημοτικό τραγούδι με την ποίησή του αποτέλεσε για τους υπόδουλους  Έλληνες το μέσο μεταβίβασης των ιστορικών παραγγελμάτων, της διατήρησης της συλλογικής μνήμης, της εθνικής συνείδησης και ταυτότητας και για την περίοδο του αγώνα το μέσο της αφύπνισης και της εμψύχωσης πριν την μάχη.
Μέσα από τα τραγούδια της εποχής μπορεί να δει κανείς ό,τι οι Έλληνες επαναστάτες είδαν τον εαυτό τους και το πεπρωμένο τους, ως μια ιστορική συνέχεια του ελληνικού έθνους, από την αρχαιότητα δια μέσου του Βυζαντίου. Οι εικόνες της επανάστασης που περιγράφονται στην ποίηση ή ζωγραφίζονται, αναμιγνύουν το ελληνικό παρελθόν με το παρόν. Ο χώρος της δράσης είναι ενιαίος, οι συγκρούσεις και οι μάχες διεξάγονται ανάμεσα στα ερείπια των αρχαίων ναών και των πόλεων. Το πνεύμα της αρχαιότητας και της ιστορικής συνέχειας διαπερνά το πνεύμα της ελληνικής επανάστασης.

«Λέγω εις τους αναγνώστες μου, μα την πατρίδα, οι τριακόσιοι αυτήνοι δεν ήταν άνθρωποι, ήταν αϊτοί στα ποδάρια και λιοντάρια εις την καρδιά. Εν τουφέκι ρίξανε στους Τούρκους και βγάλαν’ τα σπαθιά... Και μετά τη μάχη χορός, τραγούδι και αγωνίσματα...».      Γ. Μακρυγιάννης (Απομνημονεύματα)

Παλληκάρια που χορεύουν κατά τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας . Μπροστά από την Ακρόπολη στην Αθήνα, λιθογραφία του Théodore Leblanc .

Παλληκάρια που χορεύουν κατά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας και απαθανατίστηκαν από ξένους ζωγράφους όταν ξαποσταίνουν ή πριν από μάχες για εμψύχωση.Eίναι γνωστός ο πολεμικός “ πυρρίχιος χορός” του Οδυσσέα Ανδρούτσου στο Χάνι της Γραβιάς. 'Οταν τα πολυπληθή στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη φάνηκαν, η παράδοση λέει πως κάλεσε τα παλληκάρια “να πιαστούν στο χορό”, τραγουδώντας κλέφτικα τραγούδια, χορεύοντας τον πυρρίχιο πολεμικό, κλείστηκαν 118 παλληκάρια στο χάνι.

Παλληκάρια που χορεύουν το ναό του Απόλλωνα, στην Αρχαία Κόρινθο, πίνακας του Carl Wilhelm von Heideck (1788-1861) πινακοθήκη Βερολίνου.